Επαναληπτικό διαγώνισμα: Ιστορία κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου

Επαναληπτικά θέματα 2018

ΟΜΑΔΑ Α

Α1. Να δοθεί το περιεχόμενο των κάτωθι ιστορικών εννοιών:

α. Λέσχη Φιλελευθέρων

β. Γενική Διεύθυνση Ανταλλαγής Πληθυσμών

γ. Συμφωνία των Αθηνών (1926)

δ. «Ηνωμένη Αντιπολίτευσις»

(Μονάδες 12)

Α2. Σημειώστε δίπλα σε κάθε μια από τις παρακάτω προτάσεις Σ, αν  θεωρείτε ότι το περιεχόμενό της είναι σωστό, ή Λ, αν θεωρείτε ότι το  περιεχόμενό της είναι λανθασμένο.

•         Η Τράπεζα της Ελλάδος λειτούργησε το 1927
•         Ο  Όθωνας  αναγκάστηκε  να  εγκαταλείψει  την  Ελλάδα  στις  12 Οκτωβρίου του 1826.
•        Τον Ιούνιο  του 1914 ιδρύθηκε στη  Θεσσαλονίκη Οργανισμός με σκοπό την άμεση περίθαλψη και την εγκατάσταση των προσφύγων σε εγκαταλελειμμένα τουρκικά και βουλγαρικά χωριά.
•          Σε μια δεκαετία (1922 –1931) οι καλλιεργούμενες εκτάσεις στην Ελλάδα αυξήθηκαν περίπου κατά 50%.
•         Το κόμμα του Ελ. Βενιζέλου σχημάτισε κυβέρνηση στην Κρήτη στις 17 Μαΐου 1910.

(Μονάδες 10)

Α3 (Μονάδες 10): Να γίνουν οι αντιστοιχίσεις (σε κάθε γράμμα αντιστοιχούν 2 αριθμοί):

Α) Σύνταγμα 1844 Β) Σύνταγμα 1864 Γ) Σύνταγμα 1911 Δ) Σύνταγμα Κρητικής Πολιτείας 1899

1. Κατοχύρωση του «συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι» 2. Θέσπιση του «ασυμβίβαστου» 3. Κατοχύρωση της Αρχής της λαϊκής κυριαρχίας 4. Περιορισμός των εξουσιών του μονάρχη 5. Θέσπιση 2 νομοθετικών σωμάτων: Βουλή και Γερουσία 6. Διορισμός 10 βουλευτών απευθείας από τον Ηγεμόνα. 7. Ο Μονάρχης επιτρέπεται να συμμετάσχει στην αναθεώρηση του Συντάγματος. 8. Εγκρίνεται από τις Προστάτιδες Δυνάμεις στη Ρώμη

Β1. Πώς  αντιμετωπίστηκε  η  ανάγκη της  προσωρινής  στέγασης  των  προσφύγων μετά τη Μικρασιαστική καταστροφή; Τι γνωρίζετε για  την οριστική στέγαση των προσφύγων στα πλαίσια της αγροτικής αποκατάστασης;

(Μονάδες 18)

        

ΟΜΑΔΑ Β

Θέμα Γ1

Το ζήτημα των Ελλήνων των παροικιών: α) να αναφερθείτε στην επενδυτική τους συμπεριφορά από τη δεκαετία του 1870 και μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα(μονάδες 10). β) να επισημάνετε το ρόλο τους ως προς τη διαχείριση του ζητήματος των τσιφλικιών της Θεσσαλίας (μονάδες 8). γ) να αναφέρετε τους παράγοντες που επηρέασαν τις οικονομικές τους δραστηριότητες κατά της πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα(μονάδες 7). Για της απαντήσεις, εκτός από της απαραίτητες ιστορικές γνώσεις, δίνονται και τα παρακάτω παραθέματα: [Μονάδες 25] 

Κείμενο Α

«Ο Ζωγράφος, μεγαλέμπορος της Οδησσού και χρηματιστής της Κωνσταντινούπολης, αγόρασε σε χαμηλή τιμή και συνένωσε σε τσιφλίκι 64.000 στρέμματα της Θεσσαλίας, επί των οποίων ζούσαν 400 οικογένειες αγροτών, έναντι του ποσού των 540.000 δραχμών. Οι σχέσεις του Ζωγράφου με τους καλλιεργητές υπέστησαν σοβαρές μεταβολές, λόγω της μετάβασης από το οθωμανικό καθεστώς στο ελληνικό,[γεγονός που] επιτρέπει να σχηματίσουμε μια σαφή εικόνα της χειροτέρευσης της ζωής των κολλήγων, αφού: α) ο χωρικός οφείλει ν’ αναγνωρίσει εγγράφως, χωρίς επιφυλάξεις, την πλήρη και απόλυτη κυριότητα του Ζωγράφου επί του συνόλου του κτήματος(περιλαμβανομένων και των κατοικιών και των μικρών λωρίδων που ανήκαν της καλλιεργητές), β)οφείλει να παράγει με μια ορισμένη αποδοτικότητα, κάτω της οποίας το συμβόλαιό του δεν ανανεώνεται, γ) σε περίπτωση θανάτου η οικογένεια του κολλήγου δεν μπορεί να συνεχίζει την εργασία του παρά μόνον έως την εκπνοή του συμβολαίου».

Κώστας Βεργόπουλος, Το Αγροτικό Ζήτημα στην Ελλάδα. Η κοινωνική ενσωμάτωση της γεωργίας, γ΄ έκδοση, Εξάντας, 1975, σ. 124-125.

Κείμενο Β

Ο ποιητής Γεώργιος Σουρής για τους Έλληνες των παροικιών: «Ο μέλλων ιστορικός πολύ θέλει συλλογισθή επί αξιοσημειώτου ελληνικού φαινομένου, καθ’ ό ακριβώς αφότου κατεστάλη εν Ελλάδι η ληστεία των ορέων ήρχισεν η ληστεία των πόλεων [...] Ο αυτός ιστορικός, εάν έχη ολίγας ανατομικάς γνώσεις, θα δηλώση επίσης ότι οι τελευταίοι ήσαν πλέον μακρόχειρες των πρώτων. Το φαινόμενον αυτό και τώρα δύνασθε να εξακριβώσητε, όσοι πλησιάζετε τον κ. Τσιγγρόν, [ενν. τον Ανδρέα Συγγρό] τον κ. Σγούταν, τον κ. Μελάν [...] Εάν έζη ο μακαρίτης Τάκος δεν θα ηδύνατο να εννοήση πως είναι δυνατόν από το Παρίσι ή από την Κωνσταντινούπολιν να ληστεύωνται αι Αθήναι. Αλλ’ οι πεπολιτισμένοι λησταί των πόλεων εξεμεταλλεύθησαν όλας τας νεωτέρας εφευρέσεις και όλους της θεσμούς και όλα τα άτομα, τον ατμόν, τον τηλέγραφον, την εφημερίδα, το σύνταγμα, την τράπεζαν, το χρηματιστήριον και όλα αυτά αποτελούσι δι’ αυτόν τοιαύτην πανοπλίαν, ώστε ουχί από το χρηματιστήριον των Παρισίων δύνανται να ληστεύωσι τους εν τη Οδώ Αιόλου αθώως περπατούντας οικοκυραίους, αλλά και εις την Σελήνην αν κατορθώσουν να αναβούν θα ρίπτουν την απόχην των εις την τσέπην της, την οποίαν θ’ αγκιστρώνουν [...] Αυτοί οι άνθρωποι εφεύρον φαίνεται είδος τι υγρού πυρός, εις το οποίον δεν αντέχουν τα τελειοτέρου συστήματος χρηματοκιβώτια Βερτχάιμ. Είχομεν επί Λαυρίου την συμμορίαν Τσιγγρού· έχομεν τώρα την συμμορίαν Σγούτα. Διωργανώθη τότε το παιχνίδι των μετοχών· διοργανούται τώρα το παιχνίδι των ομολογιών».

Κώστας Σαρδελής, Βλάσης Γαβριηλίδης, 1848-1920. Μεγάλος αναμορφωτής της ελληνικής δημοσιογραφίας και πνευματικός ηγέτης, Μορφωτικό Ίδρυμα της Ενώσεως Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών 2005, σ. 312-313.

Κείμενο Γ

«Οι παροικίες εξαφανίστηκαν με την κατάρρευση των πολυεθνικών αυτοκρατοριών της Αυστροουγγαρίας, των Οθωμανών και της Ρωσίας και με την αντικατάστασή της από εθνικά κράτη. Η ελληνική παρουσία στη Ρωσία συνεχίστηκε ακόμη και μετά την εξαφάνιση των εμπορικών παροικιών, επειδή οι αγροτικοί οικισμοί συνέχισαν να υπάρχουν και εξαιτίας της άφιξης χιλιάδων Ποντίων προσφύγων από την Τουρκία. Αυτοί εγκαταστάθηκαν στην περιοχή του Καυκάσου για να ξεφύγουν από την εθνικιστική βία που γεννήθηκε με την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την αντικατάστασή της από το νέο τουρκικό εθνικό κράτος. Οι Πόντιοι αρχικά επωφελήθηκαν από την επιθυμία της ηγεσίας της Σοβιετικής Ένωσης στη δεκαετία του 1920 να μην αντιμετωπίσει εχθρικά αλλά να κρατήσει μια συμβιβαστική στάση απέναντι στο εθνικό ζήτημα. Στη δεκαετία που ακολούθησε, όμως, επηρεάστηκαν σοβαρά από την πολιτική καταπίεση που εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη Σοβιετική Ένωση. Οι μόνες εμπορικές παροικίες που επιβίωσαν στη διάρκεια του Μεσοπολέμου ήταν η μικρή πλοιοκτητική κοινότητα στο Λονδίνο και η μεγάλη ελληνική παροικία στην Αίγυπτο».

Αλέξανδρος Κιτροέφ, «Εμπορικές παροικίες και μετανάστες», στο Ιστορία της Ελλάδας του 20ου αιώνα. 1922-1940, ο Μεσοπόλεμος, Βιβλιόραμα, 2002, τ. Β1, σ. 361-362.

Θέμα Γ2

Μέσα σε ποιες κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες δημιουργήθηκε αυτό που ονομάστηκε Νέα Γενιά και πώς συντελέστηκε η ανατροπή της οθωνικής βασιλείας; Εκτός από τις γνώσεις σας, να αξιοποιήσετε και τα κείμενα που ακολουθούν. [Μονάδες 25]

Κείμενο Α

«Μεταξύ 1837 και 1857, 3.182 φοιτητές απέκτησαν στην Αθήνα διπλώματα, ενώ το ποσοστό όσων γνώριζαν γραφή και ανάγνωση αυξήθηκε μέχρι το 1840 στο 40% του ανδρικού πληθυσμού, ηλικίας άνω των 5 ετών. Την ίδια περίοδο η Σερβία και η Ιταλία είχαν 88.7% και 62% αναλφάβητους στο σύνολο του ανδρικού πληθυσμού αντίστοιχα, το Βέλγιο 59.3% το 1866, η Ισπανία δέκα χρόνια αργότερα 55%[…]Η σχετικά ταχύρρυθμη εξάπλωση της μόρφωσης αύξησε της εντάσεις στην κοινωνία[…]Επίσης μεγάλωναν οι ατομικές απαιτήσεις για το επίπεδο ζωής, οι μορφωμένοι καθώς και οι μισομορφωμένοι άρχισαν να ενοχλούνται από την ανεπάρκεια των συνθηκών στην Ελλάδα, τη γενική καθυστέρηση σε σχέση με της χώρες της Δύσης, και η επιθυμία για συμμετοχή της πολιτικές διαδικασίες ενίσχυε τη γενική δυσαρέσκεια».

Gunnar Hering, Τα Πολιτικά Κόμματα στην Ελλάδα, 1821-1936, Μ. Ι. Ε. Τ., 2006, τ. Α΄, σ. 340-341.

Κείμενο Β

« ‘’Συμπολίται! Ο εν τη πόλει στρατός τεθείς υπό τα όπλα, από τας 3 ώρας της νυκτός, καθιέρωσε την επάνοδον των καταποντισθέντων από πολλού εθνικών συμφερόντων, τηρήσας αξιομίμητον καθ’ όλον το διάστημα τάξιν και περιβαλών υπό την ασφάλειάν του τας δημοσίας και ιδιωτικάς περιουσίας. Η διαγωγή αύτη του στρατού, του αρχηγού αυτού και των κ. κ. αξιωματικών είναι εθνοσωτήριος. Συσταίνων εις άπαντας την τήρησιν της τάξεως επισφραγιζούσης το κίνημα ως εθνικόν, τους παρακαλώ να επιδοθώσιν ανενδότως εις τα έργα των έκαστος έχων υπ’ όψιν ότι ο στρατός είναι φρουρός της τιμής και της περιουσίας του.

’’ Εν Ναυπλίω την 1 Φεβρουαρίου, 9 ώραν π. μ. 1862» Τρύφων Ευαγγελίδης, Ιστορία του Όθωνος, Βασιλέως της Ελλάδος(1832-1862), β΄ έκδοση, εν Αθήναις, 1894, σ. 621.